Παρέμβαση του Δημήτρη Βρύσαλη, μέλους της Επιτροπής Περιοχής Κρήτης στην εκδήλωση της «Παγκρήτιας Ανοιχτής Επιτροπής» σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, για το μέλλον των υποδομών του νησιού με επίκεντρο την αναγκαιότητα ανάπτυξης Μέσου Σταθερής Τροχιάς
Θέμα: «Οἱ καιροὶ οὐ μενετοί: Θα μπει η Κρήτη σε Σταθερή Τροχιά;»
Το ζήτημα των σχεδόν ανύπαρκτων υποδομών της Κρήτης, αποδεικνύει ότι δεν μπορεί να εξασφαλιστεί ασφάλεια για τον λαό, όταν κριτήριο για τη δημιουργία αντίστοιχων υποδομών είναι η παραγωγή κέρδους για το μεγάλο κεφάλαιο και η εξυπηρέτηση των μετακινήσεων που το παράγουν και όχι η κάλυψη των λαϊκών αναγκών.
Για το ΚΚΕ αμετακίνητος όρος και προϋπόθεση για κάθε αναγκαίο έργο – όπως τα Μέσα σταθερής τροχιάς (ΜΣΤ) – είναι οι καθολικές, ασφαλείς, ποιοτικές και φθηνές υπηρεσίες για τον λαό με αποκλειστική ευθύνη του κράτους.
Είναι εξίσου σημαντικά να μην ξεχνάμε ότι όλα τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και το καθένα χωριστά έχουν την δική τους αξία και λειτουργούν αλληλοσυμπληρούμενα. Όση αξία έχει ένας σύγχρονος, ασφαλείς αυτοκινητόδρομος και η ανάγκη για ΜΣΤ στην Κρήτη, άλλη τόση αξία έχει η βελτίωση και ανάπτυξη για το υπόλοιπο οδικό δίκτυο, επαρχιακό και αστικό, στο οποίο χάνονται οι περισσότερες ανθρώπινες ζωές κάθε μέρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, από 1/1/2000 έως 31/12/23 έχουμε πάνω από 1830 θανάτους από τους οποίους οι 453 στο ΒΟΑΚ.
Στη δεκαετία 2015–2024 καταγράφονται 548 θάνατοι από τροχαία στην Κρήτη. Με τα επιπλέον στοιχεία του 2025, το σύνολο της περιόδου 2015–2025 ανέρχεται σε 586. Τα περισσότερα συμβάντα την ίδια χρονική περίοδο, έχουν ως εξής :
Επαρχιακό δίκτυο: 341
Πόλη: 131
ΒΟΑΚ: 114
Σχεδόν το 60% των τροχαίων αφορά το επαρχιακό δίκτυο.
Τα επόμενα χρόνια η κατάσταση στην Κρήτη, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αν επαληθευτούν, για την τουριστική κίνηση και ό,τι αυτή συμπαρασύρει, θα είναι απελπιστικά δύσκολη ιδιαίτερα στον τομέα της μετακίνησης.
Δεν μπορούμε να αναφερόμαστε στον κοινωνική αναγκαιότητα ύπαρξης του ΜΣΤ, των σιδηροδρομικών μεταφορών γενικότερα, όταν δεν συνδυάζεται με τον κοινωνικό χαρακτήρα της κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας του.
Δεν είναι δυνατός ο κοινωνικός χαρακτήρας των σιδηροδρομικών μεταφορών αν δεν έχουν κοινωνικό χαρακτήρα, οι αεροπορικές μεταφορές, οι θαλάσσιες και οι οδικές μεταφορές που βρίσκονται όλες αυτές στα χέρια μονοπωλιακών ομίλων.
Θα ρωτήσει κάποιος/α καλοπροαίρετα, «γιατί μας λέει όλα αυτά το ΚΚΕ….πάλι θέλει να πολιτικοποιήσει ένα θέμα που είναι έξω από κόμματα και χρώματα ;»
Συζητάμε σήμερα για την ανάγκη ανάπτυξης ΜΣΤ στην Κρήτη. Ποιος θα μπορούσε να το αρνηθεί ; Κανείς !
Σε ποιο κοινωνικό-οικονομικό-πολιτικό πλαίσιο θα σχεδιαστεί, η κατασκευή και η λειτουργία αναγκαίων έργων ; ΜΣΤ, από ποιον και για ποιον; Η απάντηση είναι επιβεβλημένη για να ξεκαθαρίσουμε, ποιος θέλει τι ;: Έργο ιδιωτικό ή Κρατικό ; Το ιδιωτικό γίνεται με τις πλάτες του αστικού κράτους και τις οδηγίες της ΕΕ και αν γίνει κρατικό αμέσως μετά την κατασκευή παραδίδεται στους ιδιώτες για την λειτουργία τους. «Δύο όψεις του ίδιου νομίσματος». Το ερώτημα τίθεται ως εξής : Έργα και ανάπτυξη από ένα Κράτος που έχει χαρακτηριστικά ενός συλλογικού καπιταλιστή ή από ένα κράτος που υπηρετεί τις λαϊκές ανάγκες, κατασκευάζει και συντηρεί τα έργα με κριτήριο την φθηνή, ασφαλή μετακίνηση του λαού ;
Κατά συνέπεια, εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση του κλάδου των μεταφορών και έχοντας την εμπειρία από το έγκλημα στα Τέμπη, είναι πολιτικό και ιδεολογικό ζήτημα και όχι τεχνικό !
Το ΚΚΕ πιστεύει ότι το ΜΣΤ μπορεί να αναπτυχθεί και στην Κρήτη. Αυτές μπορούν να γίνουν σημαντικό μέσο μεταφοράς των λαϊκών στρωμάτων και της σύνδεσης των περιοχών του νησιού μέσα από ένα πυκνό, φθηνό και αξιόπιστο δίκτυο γραμμών.
Μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της περιφέρειας, της αγροτικής παραγωγής, του εμπορίου, της μεταποίησης, της βιομηχανίας, του τουρισμού, της προστασίας του περιβάλλοντος.
Ένας τέτοιος σιδηρόδρομος που θα έχει σαν αποκλειστικό κριτήριο την ικανοποίηση των εργατικών λαϊκών αναγκών είναι ρεαλιστικός στα πλαίσια μιας άλλης ανάπτυξης υπέρ του λαού.
Οι εργαζόμενοι της χώρας μας έχουν ανάγκη από σύγχρονες, καθολικές, ποιοτικές, φθηνές και ασφαλείς σιδηροδρομικές μεταφορές και μετακινήσεις. Και η κάλυψη αυτών των λαϊκών αναγκών προϋποθέτει, οι υποδομές, τα μέσα και η διεξαγωγή των μεταφορών, να λειτουργήσουν με κοινωνική ιδιοκτησία, κεντρικό σχεδιασμό και εργατικό έλεγχο στα πλαίσια της λαϊκής οικονομίας.
Αυτή είναι η θέση και πρόταση του ΚΚΕ, που καταθέτει, με την προϋπόθεση, τα ΜΜΜ συνολικά, άρα και τα ΜΣΤ θα είναι λαϊκή περιουσία, ενταγμένα σε ένα κεντρικό κρατικό φορέα μεταφορών, που θα λειτουργεί με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες.
Σκοπός δεν είναι πια το κέρδος, αλλά η συνδυασμένη ικανοποίηση του συνόλου των λαϊκών αναγκών που διευρύνονται. Και οι εργαζόμενοι παίζουν καθημερινά ενεργό ρόλο στη λήψη και στον έλεγχο των αποφάσεων. Γι’ αυτό και μπορεί να υλοποιηθεί έτσι ο ενιαίος επιστημονικός κεντρικός σχεδιασμός της παραγωγής και της οικονομίας γενικότερα.
Ο σχεδιασμός των μεταφορών θα γίνεται με κριτήριο τη διασυνδεδεμένη και συμπληρωματική δράση όλων των επίγειων μορφών μεταφοράς (οδική – ΙΧ, Λεωφορεία και τη σιδηροδρομική). Στόχος, η γρήγορη και φτηνή μετακίνηση προσώπων και προϊόντων, την εξοικονόμηση Ενέργειας, προστασία του περιβάλλοντος, τη σχεδιασμένη ανάπτυξη για εξάλειψη της περιφερειακής ανισομετρίας.
Η ανάπτυξη των ΜΣΤ στην Κρήτη από τη μία άκρη του νησιού έως την άλλη, ο σχεδιασμός του, απ’ τις ράγες μέχρι τα βαγόνια, τους κινητήρες και τα συστήματα ελέγχου και τηλεδιοίκησης, σιδηροδρομικοί σταθμοί, εργασιακά ζητήματα (μισθολογικά, ασφαλιστικά) κ.ά. θα γίνονται στο πλαίσιο της κρατικής ευθύνης, με την σύσταση ενιαίου κρατικού φορέα μεταφορών, ώστε ενιαία να σχεδιάζει, να αναπτύσσει και να υλοποιεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα συνδυασμένων μεταφορών, με κριτήριο τη διευρυμένη ικανοποίηση του συνόλου των λαϊκών αναγκών, φθηνές και ασφαλείς μεταφορές. Να επιτυγχάνει, τον αρμονικό συνδυασμό με τα άλλα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, τις ανάγκες των κατοίκων του νησιού και τα παραγωγικά – αναπτυξιακά πλεονεκτήματα του νησιού. Σημαίνει συνδυασμός, με την ενίσχυση της εγχώριας αγροτοκτηνοτροφικής παραγωγής, της αλιείας, της μεταποίησης, του τουρισμού, των υπηρεσιών, εκπαιδευτικών – ερευνητικών ιδρυμάτων, καθώς και σχεδιασμός ανάλογων υποδομών – λιμάνια, αεροδρόμια, οδικοί άξονες – και σε πανεθνική κλίμακα με τη βιομηχανία παραγωγής μεταφορικών μέσων. Τέτοια χαρακτηριστικά, μπορούν να αποκτήσουν μόνο με την παράλληλη κυριαρχία της κοινωνικής ιδιοκτησίας των συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής, του κεντρικού σχεδιασμού και του εργατικού ελέγχου.
Η αναρχία της καπιταλιστικής αγοράς, τα διαφορετικά συμφέροντα κάθε τμήματος του κεφαλαίου, αδυνατεί τόσο να σχεδιάσει όσο και να εκπονήσει μια τέτοια λύση, η οποία είναι η μοναδική που μπορεί να προσεγγίσει πολύ περισσότερο το κοινωνικά βέλτιστο.
Η συμφωνία και συμμετοχή του ΚΚΕ σε οποιοδήποτε σχήμα, όπως αυτό της «Παγκρήτιας Ανοιχτής Επιτροπής», πρέπει να αποσαφηνίζει τέτοιες πλευρές «ποιος, τι και για ποιον»! Το κρίσιμο δεν είναι μόνο το εύρος των συμμετεχόντων, αλλά την ανατροπή ενός κράτους, προαγωγός μονοπωλιακών συμφερόντων, που αποτελεί εμπόδιο για την δημιουργία ενός κράτους, πραγματικά υπέρ των εργατικών και λαϊκών συμφερόντων.
Ιδιαίτερα στη Κρήτη, οι μεταφορές αποτελούν τεράστιας σημασίας ζήτημα για την ικανοποίηση των καθημερινών αναγκών του λαού, τόσο εντός του νησιού όσο και στη σύνδεση με την ηπειρωτική Ελλάδα.
Τα επόμενα χρόνια η κατάσταση στην Κρήτη, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αν επαληθευτούν, για την τουριστική κίνηση και ό, τι αυτή συμπαρασύρει, θα είναι απελπιστικά δύσκολη ιδιαίτερα στον τομέα της μετακίνησης.
Ειδικά με το νέο αεροδρόμιο θα προκύψουν σοβαρά προβλήματα μετακίνησης του πληθυσμού και ιδιαίτερα των εργαζομένων, από και προς το αεροδρόμιο, με υψηλό αντίτιμο,
Η λειτουργία του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι πεδιάδος θα αλλάξει εκ βάθρων, προς το χειρότερο, το κυκλοφοριακό σε ολόκληρη την Κρήτη τόσο στις επιβατικές μεταφορές όσο και στις εμπορικές. Οι εναλλακτικές μετακινήσεις από επαρχιακούς δρόμους, ο ανύπαρκτος σχεδιασμός ασφαλούς και ταχείας μετακίνησης του πληθυσμού από την νότια Κρήτη (νότιο Ρέθυμνο, Μεσσαρά, Βιάνος, Ιεράπετρα) βάζουν σε κίνδυνο την ασφάλεια ντόπιων και επισκεπτών. Τα πράγματα θα γίνουν ακόμη χειρότερα σε συνδυασμό με τους περιορισμούς που θα βάζει ο νέος ΒΟΑΚ και ιδίως με την επιβολή των διοδίων.
Αλήθεια με ποιες συγκοινωνιακές υποδομές και με ποια μεταφορικά μέσα θα μετακινηθούν όλοι αυτοί οι άνθρωποι, εκτός από χίλια δυο άλλα προβλήματα που προκύπτουν αντικειμενικά από την έλλειψη νερού, σίτισης, στέγασης, διαχείρισης σκουπιδιών και λυμάτων, την καταστροφή του οικοσυστήματος, ευρύτερα του περιβάλλοντος, που θα προκληθούν από τη διαμονή τους;
Η ευρύτερη περιοχή του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, του Δήμου Χερσονήσου, μέχρι και το Ηράκλειο καλούνται να σηκώσουν τον τεράστιο κυκλοφοριακό φόρτο που θα προκληθεί από την έλευση, διαμονή και αποχώρηση 18.000.000 (δεκαοκτώ εκατομμυρίων) επιβατών τον χρόνο που θα επισκέπτονται στην Κρήτη μέσω του νέου αεροδρομίου Καστελίου, που κατασκευάζεται με προκλητικές πριμοδοτήσεις στα μονοπώλια που το κατασκευάζουν και θα το λειτουργούν.
Επειδή κριτήριο σήμερα είναι μόνο το κέρδος, το φαινόμενο του υπερτουρισμού απλώς επιδιώκεται. Ιδιαίτερα στην Κρήτη αλλάζει ριζικά το τοπίο με μεγάλη οικολογική καταστροφή, στην οικονομία, στην ζωή των κατοίκων, με τεράστιες αρνητικές συνέπειες.
Όσο επιβεβλημένη, άμεσα αναγκαία και ρεαλιστικά υλοποιήσιμη, είναι η κατασκευή και λειτουργία του ΜΣΤ, από το Καστέλι μέχρι την Σητεία, την Ιεράπετρα και επέκτασή του μέχρι την Μεσαρά το νότιο Ρέθυμνο και η διασύνδεση με νέο αεροδρόμιο και τον ΒΟΑΚ, άλλο τόσο επιβεβλημένη είναι και η ανάπτυξη – βελτίωση του υπόλοιπου οδικού δικτύου, επαρχιακού και αστικού, στο οποίο χάνονται οι περισσότερες ανθρώπινες ζωές. Όλα τα ΜΜΜ πρέπει να εξασφαλίζουν την ασφάλεια, την επίσπευση των μετακινήσεων με το μικρότερο κόστος για το λαό, για να μειωθεί και η χρήση των ΙΧ αυτοκινήτων.
Προς άρση λοιπόν κάθε παρανόησης, το ΚΚΕ δεν είναι ενάντια στην κατασκευή του ΜΣΤ ούτε του ΒΟΑΚ, ενός γρήγορου και ασφαλούς αυτοκινητόδρομου. Το ζήτημα, επαναλαμβάνω, είναι σε ποιανού χέρια θα είναι και ποιον θα εξυπηρετούν !
Δεν θα δεχτούμε όμως την εργαλειοποίηση αυτών αναγκαιοτήτων, παίζοντας με την ασφάλεια ζωής των κρητικών, προκειμένου να περάσουν με την συναίνεση του λαού, οι επιδιώξεις της ΕΕ για απελευθέρωση ιδιωτικοποίηση των μεταφορών, με βάση τις επιθυμίες των μονοπωλιακών ομίλων στις μεταφορές, στην ενέργεια, στον τουρισμό, στις μεγάλες εμπορικές αλυσίδες, στις ανάγκες των μεγάλων κατασκευαστριών εταιριών. Στις ανάγκες της ανάπτυξης της δικής τους κερδοφορίας, με τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις στη ζωή του κρητικού λαού. Έργα, που θα πληρωθούν διπλά και τρίδιπλα από τον λαό της Κρήτης, με επιβολή των διοδίων, πανάκριβα κόμιστρα – εισιτήρια.
Τα θανατηφόρα δυστυχήματα – εγκλήματα τα τελευταία χρόνια είναι περισσότερα στους δρόμους της ενδοχώρας του νησιού και λιγότερα στον Β.Ο.Α.Κ. καταρρίπτοντας ως ένα βαθμό τους ισχυρισμούς ότι με την ολοκλήρωση του νέου Β.Ο.Α.Κ. θα επέλθει η οδική ασφάλεια στην Κρήτη.
Η ευθύνη βαραίνει σχεδόν αποκλειστικά την κυβέρνηση της ΝΔ, τις προηγούμενες κυβερνήσεις, την περιφέρεια Κρήτης και τους δήμους του νησιού, οι οποίοι το μόνο που κάνουν είναι να κουνούν το δάκτυλο στο λαό για την «ατομική ευθύνη» ή να μιλούν για περισσότερα κατασταλτικά μέτρα, με στόχο να αποκρύψουν την κύρια ευθύνη που τους βαραίνει, τη μη εξασφάλιση για το λαό του αγαθού των γρήγορων ασφαλών φτηνών κατά βάση μαζικών μεταφορών και των αντίστοιχων υποδομών.
