Τον δρόμο για τη Βουλή προς κύρωση, η οποία εκτιμάται ότι θα γίνει προς το τέλος του μήνα, παίρνουν πλέον οι συμβάσεις παραχώρησης στην κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy τα 4 μπλοκ σε Κρήτη και Πελοπόννησο, μετά την έγκρισή τους από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Το «πράσινο φως» του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποκάλυψε σε χθεσινή τηλεοπτική του συνέντευξη ο υπουργός ΠΕΝ, Σταύρος Παπασταύρου, επισημαίνοντας ότι οι διαδικασίες παραχώρησης κινούνται στους προβλεπόμενους χρόνους.
Οι έρευνες επιμερίζονται σε τρεις φάσεις, με διάρκεια 3, 2 και 2 έτη αντίστοιχα, όπως αναφέρεται στο τεύχος προδιαγραφών της προκήρυξης του διαγωνισμού για τα 4 μπλοκ (και έχει υιοθετηθεί στις συμβάσεις μίσθωσης). Πρόκειται για ένα κατά τι συντομότερο roadmap σε σχέση με ό,τι ισχύει στις προηγούμενες παραχωρήσεις – για παράδειγμα στα άλλα δύο «οικόπεδα» ανοικτά της Κρήτης, της κοινοπραξίας των ExxonMobil και Helleniq Energy, τα τρία στάδια έχουν διάρκεια 3, 3 και 2 χρόνια.
Επομένως, με την κύρωση των συμβάσεων θα «κλειδώσουν» οι σχετικές προθεσμίες, επισφραγίζοντας την έναρξη της πρώτης τριετούς φάσης κατά την οποία θα προσκτηθούν τουλάχιστον δισδιάστατα σεισμικά δεδομένα από τα τα 4 μπλοκ. Ο υπουργός τοποθέτησε την έναρξη των σεισμικών ερευνών πριν από το τέλος του 2026.
Ακόμη και το 2029 η απόφαση για «τρυπάνι»
Αν Chevron και Helleniq Energy αποφασίσουν να περάσουν στη δεύτερη, επίσης 3ετή, φάση (και ανάψει το «πράσινο φως» η ΕΔΕΥΕΠ, κρίνοντας ότι οι εταιρείες έχουν υλοποιήσει όσα προβλέπονταν στο αρχικό στάδιο), τότε θα έχουν επιπλέον 2 χρόνια για τις τρισδιάστατες μελέτες.
Από τα 3D σεισμικά δεδομένα, θα μπορούν πλέον να έχουν πλήρη εικόνα αν υπάρχουν υποψήφιοι «στόχοι» (δηλαδή γεωλογικές δομές) που συγκεντρώνουν πιθανότητες να περιλαμβάνουν αξιοποιήσιμες ποσότητες ορυκτού πλούτου. Αν προκύψουν τέτοια ευρήματα, τότε τελεσίδικη απάντηση θα δώσουν οι ερευνητικές γεωτρήσεις, που θα αποφασίσει η κοινοπραξία να πραγματοποιήσει. Επομένως, θα περάσει στην τρίτη φάση, η οποία θα διαρκέσει έως δύο χρόνια.
Από το παραπάνω επίσημο χρονοδιάγραμμα, προκύπτει πως η απόφαση για το αν θα «μπει τρυπάνι» ή όχι θα κριθεί σε μία 5ετία από σήμερα, δηλαδή το 2031. Σύμφωνα ωστόσο με αναλυτές του κλάδου, είναι πολύ πιθανό οι εταιρείες να είναι έτοιμες να λάβουν τις αποφάσεις τους όχι αργότερα από μία 3ετία από σήμερα, δηλαδή το 2029.
Σημαντικές προκλήσεις
Όπως συμπληρώνουν οι ίδιοι ειδικοί, πρακτικά αυτό θα γίνει με την επίσπευση των πρώτων δύο φάσεων, δηλαδή την πρόσκτηση 2D και 3D δεδομένων, συρρικνώνοντας έτσι το χρονικό «παράθυρο» των 6 ετών που προβλέπουν οι συμβάσεις.
Ο λόγος είναι πως οι εταιρείες δεν θέλουν να ολοκληρώνουν γρήγορα το αρχικό «σκανάρισμα» των περιοχών που τους παραχωρούνται, ώστε να διατηρούν στο χαρτοφυλάκιό τους μόνο περιοχές οι οποίες είναι «ώριμες» για ερευνητικές γεωτρήσεις και, ακόμη περισσότερο, που είναι έτοιμες να περάσουν στην παραγωγή υδρογονανθράκων.
Υπενθυμίζεται ότι τα τέσσερα θαλάσσια μπλοκ έχουν συνολική έκταση 47.000 τετρ. χιλιόμετρα περίπου. Αν και η γεωλογική δομή νοτιοδυτικά της Κρήτης ήδη βρίσκεται στο μικροσκόπιο των ExxonMobil και Helleniq Energy, οι τέσσερις περιοχές που παραχωρούνται είναι εν πολλοίς ανεξερεύνητες και έχουν σημαντικές προκλήσεις – όπως τα μεγάλα βάθη.
Ωστόσο, τα μεγέθη και η ιστορικά της Chevron (η οποία δεύτερη μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία των ΗΠΑ) εγγυώνται πως διαθέτει τα κεφάλαια και την τεχνική επάρκεια να αντεπεξέλθει στις προκλήσεις.
«Υψηλού ρίσκου και υψηλού δυνητικού κέρδους»
Τα χαρακτηριστικά των 4 μπλοκ τα κατατάσσουν στις περιοχές «υψηλού ρίσκου και υψηλού δυνητικού κέρδους». Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως χρειάζεται να δαπανηθούν μεγάλα κεφάλαια -μία ερευνητική «καμπάνια» γεωτρήσεων π.χ. νοτίως της Κρήτης αγγίζει τα 80-120 εκατ. ευρώ- με μικρές πιθανότητες εντοπισμού αξιοποιήσιμου κοιτάσματος.
Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με ειδικούς, κινούνται αρκετά κάτω από 18% – όσες είναι οι πιθανότητες στο μπλοκ 2 στο Ιόνιο, στο οποίο πρόκειται να διενεργηθεί ερευνητική γεώτρηση προς τις αρχές του 2027, μετά την είσοδο της ExxonMobil. Ωστόσο, το ρίσκο αυτό θα αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη, στην περίπτωση που εντοπιστούν αξιοποιήσιμα κοιτάσματα.
Για τη χώρα, το κέρδος ξεκινά κατ’ αρχάς από το γεγονός ότι θα αποκτήσει πλέον εικόνα για το αν βρίσκεται αξιοποιήσιμος πλούτος στο υπέδαφός της στις συγκεκριμένες περιοχές – προσελκύοντας μία από τις λίγες πετρελαϊκές εταιρείες παγκοσμίως, που μπορεί να δώσει απάντηση. Όπως είναι φυσικό, αν αυτή η απάντηση είναι καταλυτική, τότε θα διαμορφωθούν νέα δεδομένα για την εθνική οικονομία.
Γεωπολιτικό κέρδος
Παράλληλα, ήδη από τη στιγμή που κατατέθηκαν οι προσφορές, η Αθήνα έχει αποκομίσει έμπρακτο γεωπολιτικό όφελος. Κι αυτό γιατί η παρουσία της Chevron με τη Helleniq Energy στα συγκεκριμένα τεμάχια ακυρώνει στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο και συνιστά de facto αναγνώριση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Έτσι, η γεωπολιτική ισχύς της χώρας αναβαθμίζεται ουσιαστικά.
Υπενθυμίζεται ότι τα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης οριοθετήθηκαν από την Ελληνική Δημοκρατία με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, αναγνωρίζοντας πλήρη επήρεια στα νησιά. Κάτι που η Λιβύη (υποκινούμενη από την Άγκυρα) προσπάθησε να αμφισβητήσει, προχωρώντας σε ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, όπου κατέθεσε χάρτη με υφαλοκρηπίδα έως την Κρήτη. Επομένως, η εξέλιξη του διαγωνισμού «μεταφράζεται» σε έμπρακτη απόρριψη των τουρκολιβυκών αιτιάσεων.
Μάλιστα, η εμπλοκή ενός αμερικανικού κολοσσού μειώνει κατακόρυφα τις πιθανότητες οι αμφισβητήσεις σε διπλωματικό επίπεδο να μεταφερθούν επί του πεδίου. Παράλληλα, το γεγονός ότι η Λιβύη θέλει να προσελκύσει τους μεγάλους παγκόσμιους «παίκτες» όπως η Chevron και σε δικά της μπλοκ, τα οποία μάλιστα έχουν επίσης χαραχτεί με την αρχή της μέσης γραμμής, θεωρείται ότι μπορεί να δημιουργήσει τριγμούς στην τουρκολιβυκή συμμαχία.
